Ніемі Мікаэль. Папулярная музыка зь Вітулы

Ніемі Мікаэль. Папулярная музыка зь Вітулы
1.60 р.
Вага: 270 г
Памеры: 125x160 мм



Раман / пераклад са швэдзкай мовы Вольгі Цьвіркі. – Мінск : І. П. Логвінаў, 2010. – 278 с. – (BYBOOKS).

ISBN 978-985-6901-75-4

Кніга маладога, але надзвычай папулярнага пісьменьніка Мікаэля Ніемі (нар. 1959 г.), якога называюць швэдзкім Сэлінджэрам, апавядае пра сьвет яго дзяцінства – вёску Паяле на поўначы Швэцыі, дзе людзі жывуць разьмерана і не сьпяшаючыся, згодна з пракаветнымі традыцыямі і завядзёнкамі, і куды паступова пранікае цывілізацыя, што мяняе і ўклад жыцьця, і стасункі між людзьмі. Поўная сьмешных і неверагодных сытуацыяў, кніга напісаная жывою, сакавітаю моваю. Героі Ніемі не пераборлівыя ў выказваньнях, але ж гэта ня сцэны з жыцьця ангельскіх лордаў...

670 тысячаў швэдаў купілі кнігу Мікаэля Ніемі "Папулярная музыка зь Вітулы". У турыстычных агенцыях тоўпіліся людзі, каб на свае вочы пабачыць вёску Паяле, у якой адбываецца дзея ў рамане і што сталася новай турыстычнай Мэкай.

ЗМЕСТ

Пралёг
Апавядальнік прачынаецца, узыходзіць на гару й выстаўляе сябе на сьмех на перавале Тхаронг Ля, з чаго й пачынаецца расповед

Разьдзел 1
– пра тое, як Паяла робіць крок у сучаснасьць, узьнікае музыка, а два малыя выпраўляюцца ўлегцы ў падарожжа

Разьдзел 2
– пра веру жывую й мёртвую, пра тое, як шрубы могуць выклікаць гвалт, і пра дзівосную інтэрмэдыю ў паяльскай царкве

Разьдзел 3
– пра драматычныя падзеі на школьным сховішчы ды пра нечаканае спатканьне, якім мы забягаем далёка наперад

Разьдзел 4
– пра тое, як вясковыя хлопцы пайшлі ў Старую школу, даведаліся пра паўднёвую Швэцыю, а таксама пра тое, як хатняе заданьне можа перавярнуць дагары нагамі ўвесь дом

Разьдзел 5
– пра нерашучых ваякаў, мясцовыя групоўкі ды пра майстэрства пратоптваць лыжныя спускі

Разьдзел 6
– пра тое, як старая карга села па правы бок Госпада Бога, і пра тое, якою рызыкоўнаю бывае дзяльба зямных багацьцяў

Разьдзел 7
– пра рок-музыку, яе ўплыў на прыгожы пол і пра тое, як небясьпечна ўваходзіць бяз стуку

Разьдзел 8
– у якім змайстравалі плянку, раскрылі рот і ў якім упершыню адбыўся выхад на сцэну

Разьдзел 9
– у якім нашыя героі робяцца вучнямі сярэдніх клясаў і не бязь цяжкасьцяў засвойваюць тэхніку ігры на гітары

Разьдзел 10
– пра няпрошанага начнога візытанта, пра рухомы шкілет з дарамі ды пра ратаваньне зь пераплёту

Разьдзел 11
– дзе два роды цьвердалобых гуляюць вясельле, у часе якога мераюцца сілаю ды парацца ў лазьні

Разьдзел 12
– пра нялёгкую сэзонную працу, качаргу на суседзкім надзеле ды няшчасны выпадак, выкліканы нядбайным стаўленьнем да сваіх абавязкаў

Разьдзел 13
– пра новага настаўніка музыкі зь вялікім пальцам пасярод рукі ды пра знаёмства зь юным талантам з Кіхланкі

Разьдзел 14
– пра дзікую сутычку ў паяльскім калектары ды пра тое, як мы неўспадзеўкі атрымалі бубнача

Разьдзел 15
– пра тое, як пасьля лазьні язык урэшце вызваліўся з кайданоў, ды пра тыя рэчы, якія абавязаны ведаць кожны малады чалавек

Разьдзел 16
– у якім злога мужыка валяць у сьнег, а ягоную жонку частуюць халодным малаком

Разьдзел 17
– у якім распальваюць сьвяточныя вогнішчы, здабываюць зброю ды прызначаюць узнагароду за галовы двух лясных стралкоў

Разьдзел 18
– пра дрыньканьне на гітары ды іншыя больш ці менш мужчынскія заняткі

Разьдзел 19
– пра дзяўчыну на чорным "вольва", хакейныя пляцоўкі ды здаравенныя азадкі, а таксама пра тое, чым можна пазабавіцца ў Паяле

Разьдзел 20
– пра тое, як гулялі на дне народзінаў ды сьпявалі гімн Турнэдалену, як зьявіліся паляўнічыя ды як чатыры падлеткі глядзелі на зоры

Эпілёг

 

Пралёг


Апавядальнік прачынаецца, узыходзіць на гару й выстаўляе сябе на сьмех на перавале Тхаронг Ля, з чаго й пачынаецца расповед

Начлег у пакоі зь бярвеньня выдаўся надзвычай халодным. Калі запішчаў мой дарожны будзільнік, я рыўком сеў, разьвязаў спальны мяшок і высунуў руку ў марознае вугольле ночы. Пальцы пачалі блукаць па негабляваных дошках падлогі, сярод запалак і пясчынак; у шчыліны паміж масьніцамі задзімаў вецер. Урэшце я намацаў халодную плястмасу гадзіньніка ды націснуў на кнопку.

Нейкі час я ляжаў нерухома, у паўдрымоце, раскрыжаваны на камлюку, з рукою, пагружанаю ў мора. Цішыня. Мароз. Частае дыханьне ў разрэджаным паветры. Ва ўсім целе хаваўся фізычны боль, нібыта я ўсю ноч ляжаў і напружваў цягліцы.

У гэты момант я ўявіў што памёр.

Цяжка апісаць, што я перажыў. Цела нібыта спустошылі. Я акамянеў, ператварыўся ў бясконца вялікі халодна-шэры мэтэарыт. А глыбока ўсярэдзіне, у паражніне, стаілася нешта чужароднае, даўгаватае й мяккае, нешта арганічнае. Чалавечы труп. Гэта быў ужо ня я. Я зрабіўся каменем, я проста ахінаў гэтую астылую форму, як велічэзны, наглуха зачынены гранітны саркафаг.

Гэта доўжылася дзьве, максымум тры сэкунды.

Пасьля я запаліў кішэнны ліхтарык. На цыфэрбляце гадзіньніка было 00:00. На адно жудаснае імгненьне я ўявіў, што час спыніў сваю хаду і яго немагчыма ўжо вымераць. Але пасьля зразумеў што незнарок абнуліў гадзіньнік, калі спрабаваў адшукаць кнопку. На ручным гадзіньніку было 04:20. На спальным мяшку зьявіўся тонкі пласт шэрані. Хоць я ляжаў у памяшканьні, тэмпэратура, відаць, апусьцілася ніжэй за нуль. Сабраўшы волю, я вылез насустрач марозу, высьлізнуўшы па-зьмяінаму зь мяшка; я быў ужо цалкам апрануты й толькі засунуў ногі ў прамерзлыя паходныя боты. 3 крыху прыкрым пачуцьцём упакаваў у заплечнік свой пусты нататнік. І сёньня нічога. Ніводнага накіду, ніводнага кароценькага запісу.

Зьняў зь дзьвярэй мэталічны кручок і апынуўся ў ночы. Зорнае неба расчыніла перада мною сваю бязьмежнасьць. Па небасхіле, нібы човен, плыў паўмесяц, у сылюэтах вастраверхіх хрыбтоў бачыліся постаці гімалайскіх волатаў. Зорнае сьвятло было такім моцным, што, здавалася, арашала зямлю, прапускаючы вострыя белыя промні скрозь гіганцкае сіта. Я ўсьцягнуў на сьпіну заплечнік ды ўжо ад аднаго гэтага невялікага намаганьня пачаў задыхацца. Ад недахопу кіслароду перад вачыма замільгацелі іскры. Кашаль разьдзіраў глотку сухімі хрыпамі – 4400 мэтраў над узроўнем мора. Наперадзе прамалёўвалася сьцяжынка, яна стромка падымалася па каменным схіле тары й зьнікала ў цемры. Павольна, вельмі павольна я пачаў сваё ўзыходжаньне.

Перавал Тхаронг Ля, масіў Анапурна ў Нэпале. Вышыня – 5415 мэтраў. Я зрабіў гэта. Урэшце наверсе! Палягчэньне такое, што я, цяжка дыхаючы, кідаюся на сьпіну. Шчыкае ў нагах ад малочнай кіслаты, балюча сьціскае скроні – першая стадыя вышыннай хваробы. Дзённае сьвятло падаецца трывожна перарывістым. Раптоўны парыў ветру прадказвае пагаршэньне надвор'я. Мароз кусае за шчокі, і я бачу, як жменька падарожнікаў пасьпешліва закідваюць заплечнікі за сьпіну й пачынаюць спуск да Муктынатху.

Я застаюся сам-насам. Не магу пакуль прымусіць сябе пайсьці – яшчэ ня час. Усё яшчэ цяжка дыхаючы, саджуся. Абапіраюся на курган з камянёў, зь якога тырчаць, разьвіваючыся на ветры, вымпелы з тыбэцкімі малітвамі. Увесь перавал засыпаны камянямі – стэрыльны жвіровы насып, ні расьлінкі. 3 абодвух бакоў уздымаюцца вяршыні – чорныя сырыя фасады зь нябесна-белымі леднікамі.

Парывы ветру пачынаюць прыносіць першыя сьняжынкі, якія хвостка б'юцца аб маю куртку. Нядобры знак. Будзе небясьпечна, калі сьцежку зноў занясе сьнегам. Я аглядаюся, але іншых турыстаў не відаць. Трэба сьпяшацца ўніз.

Але яшчэ зарана. Я ж ніколі раней у жыцьці не стаяў на такой вышыні. Трэба сьпярша разьвітацца. Камусьці падзякаваць. Ахоплены раптоўным парывам, я кідаюся на калені перад курганам. Адчуваю сябе крыху камічна, але, азірнуўшыся яшчэ раз, упэўніваюся, што я адзін. Імгненна згінаюся, як мусульманін, азадкам дагары, схіляюся тварам уніз і мармычу малітву падзякі. А ўнізе – літая жалезная пласьціна зь нейкім тыбэцкім надпісам. Пісьмёнаў на ёй амаль не разабраць, але пласьціна выпраменьвае такую сур'ёзнасьць і духоўнасьць, што я схіляюся ніжэй, каб пацалаваць яе.

І ў гэты момант да мяне прыходзяць успаміны. Галавакружны спуск па тунэлі ў дзяцінства. Труба праз час, зь якой даносяцца словы перасьцярогі, але ўжо позна.

Я прыклеіўся.

Мае вільготныя вусны намёртва прымерзьлі да тыбэцкай малітоўнай пліты. А калі я паспрабаваў размачыць зьвязку языком, дык прымёрз і ён.

Кожнае дзіця ў Нарляндыі мусіць аднойчы з гэтым сутыкнуцца. Сьцюдзёны зімовы дзень, парэнчы мосту, ліхтарны слуп, зашаранелая жалязяка. Мае ўспаміны надзіва ясныя. Мне пяць гадоў, я прымёрз, лізнуўшы дзьвярны замок каля мосту ў Паяле. Сьпярша неймавернае зьдзіўленьне. Звычайны замок, які бесьперашкодна можна было пакратаць рукавіцаю або нават голым пальцам. Але цяпер ён ператварыўся ў д'ябальскую пастку. Спрабую крычаць, але з прымерзлым языком гэта ня так проста. Размахваю рукамі, спрабую вызваліцца сілаю, але боль такі, што кідаю гэтую ідэю. Ад марозу язык здранцьвеў у роце – смак крыві. Страціўшы ўсялякую надзею, грукаю ў дзьверы й у адчаі выціскаю зь сябе:

– Ыыыыы, ыыы...

Тады зьяўляецца маці. Вылівае кубак цёплае вады, тая цячэ па замку, і вусны адмарожваюцца. Рэшткі скуры застаюцца на жалезе, і я даю сабе абяцаньне ніколі так больш не рабіць.

– Ыыыыы, ыыы... – мармычу я, а сьнег хвошча ўсё мацней. Ніхто ня чуе. Можа, калі хто з турыстаў яшчэ падымаецца, яны павернуць назад? Азадак тырчыць дагары, вецер усё ўзмацняецца й прадзімае мяне наскрозь. Рот пачынае пакрысе дранцьвець. Здымаю рукавіцы ды спрабую адагрэцца рукамі, пыхкаю сваім гарачым дыханьнем. Але ўсё дарэмна. Жалеза ўсмоктвае цяпло, але застаецца такім самым халодным. Спрабую падняць, сарваць зь месца жалезную пліту. Але тая прыкручаная намёртва й ня зрушваецца ні на ёту. Сьпіна пакрываецца халодным потам. Вецер прабіраецца пад куртку, і я пачынаю калаціцца ўсім целам. Нізкія хмары ахутваюць перавал туманам. Небясьпечна. Жахліва небясьпечна. Мне робіцца ўсё больш жудасна: мне наканавана тут памерці. Я ня здолею перажыць ночы, прымерзлы да гэтай тыбэцкай пліты.

Засталося толькі адно. Мне трэба адарвацца.

Ад адной толькі думкі робіцца млосна. Але я мушу пайсьці на гэта. Раблю пробны рывок. Адчуваю ныючы боль нават у корані языка. Раз... два... ііі...

Усё чырванее. Кроў. І такі боль, што я б'юся лобам аб жалеза. Ня пойдзе. Рот па-ранейшаму прыклеены да пліты. Ірвану мацней – застануся бяз твару.

Нож. Калі б у мяне быў прынамсі нож. Цягнуся нагою па заплечнік, але ён ляжыць за колькі мэтраў ад мяне. Ад страху сьціскае жывот, пухір гатовы апаражніцца ў штаны. Я расшпільваю прарэх і рыхтуюся памачыцца, як цялё, стоячы на карачках.

Але стрымліваю сябе. Здымаю зь дзягі паходны кубак. Напаўняю яго па самыя берагі мачою й выліваю пасьля на вусны. Мача струменіцца па твары, плавіць лёд, адно імгненьне – і я вызваляюся.

Так я прасікаў сабе шлях на волю.

Падымаюся. Час малітвы мінуў. Язык і вусны задзеравянелі ды сыходзяць крывёю. Але я магу прынамсі варушыць імі. І ўрэшце я магу пачаць свой расповед.

 

"Ніемі робіць мяне шчасьлівым!"
Aftonbladet

"Абсалютны шэдэўр, які вібруе жыцьцём, гумарам і немым болем".
Svenska Dagbladet

"Ніемі бадай што самы цікавы з усіх сучасных швэдзкіх пісьменьнікаў".
Nerikes Allehanda

 

Мікаэль Ніемі (нар. 13 жніўня 1959 году ў Паяле (Норботэн), – швэдзкі (турнэдальскі) пісьменьнік. Бацька быў паліцэйскім, маці – лягапэдам. У пятнаццаць гадоў пачаў пісаць вершы і навэлы, аднак атрымаў сярэднюю спэцыяльную адукацыю па прафэсіі электрыка, у сувязі з чым перабраўся ў Люлео, дзе пражыў 20 гадоў, пакуль не вярнуўся назад у Паялу. У 1988 годзе дэбютаваў са зборнікам вершаў "Кроў з носу на імшы" (Näsblod under högmässan). Ён пісаў паэтычныя, празаічныя і драматычныя творы, працаваў для радыё і тэатра. У 2009 годзе наведаў Беларусь, прачытаўшы свае творы ў Менску і Пінску. Сапраўдны творчы прарыў зрабіў з кнігаю "Папулярная музыка зь Вітулы", за якую быў узнагароджаны прэміяй Аўгуста Стрындбэрга ў 2000 годзе. На гэты раман аўтара натхніла ягонае ўласнае дзяцінства й юнацтва ў дзьвюхмоўным асяродзьдзі Паялы ў Турнэдален.

Падрабязьней пра кнігу "Папулярная музыка зь Вітулы" тут.


Раім таксама паглядзець:
Сучаснае швэдзкае апавяданьне: проза
9.99 р.

Сучаснае швэдзкае апавяданьне: проза

У першыню па-беларуску выходзіць зборнік сучаснага швэдзкага апавяданьня. Чатырнаццаць навэлаў раскрываюць самыя значныя тэндэнцыі новай швэдзкай прозы; пачуцьцё знаходжаньня ў рэчаіснасьці, неаддзельнай ад сну, і адчуваньня нерэальнасьці, дзе моўных сродкаў ужо не стае.

Ліндгрэн Астрыд. Піпі Доўгаяпанчоха
1.83 р.

Ліндгрэн Астрыд. Піпі Доўгаяпанчоха

Сусветна вядомая аповесць знакамітай шведскай казачніцы Астрыд Ліндгрэн (1907 – 2002) расказвае аб прыгодах Піпі Доўгайпанчохі – надзвычайнай і дзівоснай дзяўчынкі, чыя мама – анёл, а тата – негрыцянскі кароль. На беларускую мову перакладзена ўпершыню.

Гаўф Вільгельм. Халоднае сэрца
6.49 р.

Гаўф Вільгельм. Халоднае сэрца

Два творы на адным дыску: знакамітая казка клясыка сусьветнае літаратуры Вільгельма Гаўфа ў перакладзе аднаго з самых вядомых беларускіх пісьменьнікаў новае генэрацыі Альгерда Бахарэвіча з камэнтарамі і ПАСЬЛЯМОВАЙ – новым Альгердавым раманам пра прыгоды нікому не вядомага перакладніка, які падчас працы над казкай сам становіцца пэрсанажам дзіўнай, містычнай гісторыі...

Камэнтары

Цудоўная кнiжка! Чымсьцi

Цудоўная кнiжка!
Чымсьцi нагадвае прыгоды Тома Соера, толькi ў Швецыi i падлеткi больш сталага ўзросту.